Het vertrek

Hoort toe, gij arm en rijk,
men zal u singen pure
van den hertog van Brunswjk
en van sijn avonture,
hoe dat hij met geweld
ten oorlog wilde varen
en how dat hij verzeijld'
op zee met groot bezwaren.

Den hertog med goed verstand
die heeft doen maken reê
veel schepen wel bemand,
en voer zoo over zee.
Maer zijn huisvrouw was bedocht,
zij bad met groot verzeeren,
zoohaest als hij best mogt
dat hij zou wederkeeren.

Den hertog door dit beklag
Sprak: «Mijn weerdige vrouw,
blijf ik zeven jaer lang weg,
trouwt vrij eenen anderen gouw!
Ik geve u consent,
maer bidt den Heer der heeren,
dat hij zijn gratie in mij zend
dat ik mag wederkeeren.»

De hertoginne, ziet,
geleidigde haren man
aen de schepen met verdriet,
alwaer hij oorlof nam.
Zij hem in haer arm ontfing
en sprak: «O man geprezen,
bewaert de helft van dezen ring
en wilt mij gedachtig wezen!»

Den hertog door 't bidden van haer
nam d'helleft van haren ring.
De hertoginne daernaer
zeer bedroefd van hem wegging
al binnen haer paleis,
met zuchten ende beven.
Den hertog voer op reis,
hij was beter t'hus gebleven.

Storm en ontij

Een grooten wind voorwaer
verhief hem op de zee.
Zeil en masten scheurden daer,
het smeet er al in twee.
Zij verdronken allegaêr,
behalven 's hertogs schip verheven
dat in dat groot gevaer
ongeschend is gebleven.

Den hertog onbedocht
door dit verdriet aldaer,
't welk hem niet naeren mogt,
en voer zoo met bezwaer
al tegen hunnen dank,
want zij geen volk vernamen,
mer dan vier jaren lang
dat zij nooit land kwamen.

Dit schip dat was zeer groot met
victaliën voorhanden,
met buskruit, meel en brood
en ander proviand
en met veel ossenhuiden,
die men onverdroten
in nood gebruiken moet,
als de schepen zijn doorschoten.

Zij voeren met verdriet
zoo menigen langen dag.
Den edelen hertog, ziet,
die sprak met groot geklag:
«Mijn vrienden al gewis, laet
ons zeilen zonder staken,
't is eens waer dat het is,
als wij maer aen land geraeken.»

Den wind verhief nog meer,
de zee die wierd zoo strang,
zoo dat met groot verzeer
al tegen hunnen dank
al in de zee zeer kwaed
kabels 'n zeilen moesten blijven.
Zij lieten op Gods raed
't schip op Gods genaede drijven.

De Leverzee

Zij voeren op Gods genaed
meer als vier dagen lang,
nog en vonden geenen raed.
De zee en die was strang,
hunnen mast die smeet in twee,
zij moesten leed bezuren
nor in een ander zee
van wonderlijke avonturen.

Die was hun ombekend,
is de Leverzee genaemd,
daer geen schepen van hier omtrent
en konnen varen ongepraemd.
Zij moete blijven al
die in deze zee geraeken.
Den hertog met misval
Moest daer zijn woonsteê maken.

Aan deze zee zijn steenen groot
van wonderlijken aerd,
die aen alle stael en lood
blijven hangen ongespaerd,
zoo dat er geen schepen
vort kunnen varen.
Zij blijven in 't verdriet
Door 't geweld van deze steenen.

Zij moesten blijven in de nood,
was 't niet een groot geween!
En moesten sterven de dood,
behalven den hertog alleen;
die kwam uit dit kruis:
ten eind' van zeven jaren
kwam hij nog weder thuis
met alzoo groot bezwaren.

De griffioen

Bij deze zee zeer wijd
leit 'n wildernisse groot,
daer regeerde doen ter tijd
een fellen vogel groot.
Die town kwam zonder faelen
allen dag gevlogen daer,
om zijn jongen aes te halen,
toen hij 't schip daer wierd gewaer.

Dezen vogel groot van magt
noemt men den griffioen,
en vloog dag ende nagt
omtrent het schip zeer koen,
zoo dat zij durfden niet zich
boven op 't schip begeven,
of den fellen vogel, ziet,
zou ze hebben weggedreven.

Den vogel was zeer groot
en vreeselijk om zien.
't Gebeurde wwns bij nood,
dat een van 's hertogs liên
boven op 't schip was gegaen.
Den vogel kwam daer gevlogen,
eer hij hem wierd gewaer,
heeft hij hem van 't schip getogen.

Den hertog, hoort mijn vermaen,
sprak tot zijnen heeren fijn:
«De dood kunnen wij niet ontgaen.
Ik wil de vogelspijs zijn.»
Toen sprak den hertog fier:
«Liever een korte dood te sterven,
dan op de zee alhier
met honger rond te zwerven.»

«Doet dat ik zeggen zal,»
sprak den hertog overluid,
«'t is mijn begeeren al:
naeit mij dan op 't schip zaen,
daer naast mijn zweerd verheven.
Komt dan den griffioen aen,
ik wil hem nog begeven.»

Hongersnood

's Morgens als 't was klaer dag,
den vogel wierd gewaer.
Dan kwam hij alzo hij plag
Terstond gevlogen daer.
Heeft den hertog fier
Zeer vreesselijk opgenomen,
en gebragt al zonder dangier
bij zijn jongskens zonder schromen.

Dezen vogel zeer naer
bragt den hertog in zijn nest
en vloog wederom van daer
nae 't zelve schip zijn best.
Maer den hertog geheel verveerd
was benouwd in al zijn leden,
heeft terstond met zijn zweerd
de huid open gesneden.

Hij vond hem daer alleen
bij de griffioen bloot,
die heeft hij met verzeer
met zijn zweerd gesneden dood.
En den edelen hertog toen
en dorst daen niet langer blijven.
Hij dagt, kwam den griffioen,
hij mogt mij ook ontlijven.

Hij ging terstond van daer
en was geheel verblijd,
dat hem God van dit bezwaer
geholpen had subijt.
Den hertog van hongersnood,
alzoo men mag wel weten
heeft hij van honger groot
wilde kruiden moeten eten.

Het serpent en de leeuw

't Gebeurde op een dag,
den hertog dagt zich bevrijd,
in de wildernis hiz zag
eenen wonderlijken strijd
van twee wilde dieren doen,
een lintworm fel van togten,
d'ander een leeuw zeer koen,
die tegen malkander vogten.

Den hertog zeer verveerd,
benouwd al totter dood,
hij en dorst voor dat gediert
hem daer niet geven bloot.
Den leeuw heeft hem geweerd,
zoo hij zag den strijd begonnen,
den lintworm met zijne steert
den leuuw zou hebben verwonnen.

Den hertog zeer bestaen,
die dagt met groot bezwaren:
de dood kan ik niet ontgaen,
als zij mij worden gewaren.
Dan dagt den hertog fier: liever
dat mij den leeuw ontlijve,
dan dat ik met dit fenijig dier
alleen zou moeten blijven.

Den hertog hem verstout,
die nam toen zijn zweerd
en hem op god betrouwd,
heeft den lintworm zijne steert
daer afgekapt zeer koen.
Als de leeuw dat zag verheven,
heeft hij den lintworm toen
terstond gebragt om 't leven.

Als het serpent was dood,
de leeuw met couragie stijf,
die sprong van blijdschap groot
al op den hertogs lijf,
en den ed'len hertog, ziet,
wierd besvreed en alzoo flouwe.
Den leeuw die miste hem niet,
als een hind kwam hij hem klouwen.

Waer dat den hertog ging,
den leeuw die volgde na,
haezen en konijnen ving
en brogt ze bij den hertog aen.
Den leeuw met blijdschap groot bleef
bij hem zonder flouwe,
ging met hem al in den nood
en was hem altijd getrouwe.

De hertogin denkt aan trouwen

De hertogin, hoort dit bedied,
was benouwd in dit gespan:
zij en konde hooren niet
van den hertog haren man,
zoo dat er veel heeren groot
haer volgden zonder ophouwen.
Zij meenden den hertog was dood,
elken wilde haer trouwen.

De hertogin was in nood,
heeft gepeist in dit gespan:
is mijnheer nu dood,
zoo zal ik trouwen een ander man.
't Is niet goed te blijven alleen,
dagt zij met groot bezwaren,
't is nu zeven jaer geleên,
dat men hem hier zag varen.

Van een jonker met magt
heeft zij ontvangen trouw.
Den hertog door 't geklagt
was toen met grooten rouw,
in der wildernis hij was,
en straks al zonder faelen
kwam daer aen op zee
aenstonds een schip gevaren.

Verkoopt de hertog zijn ziel aan de duivel?

Den hertog wel bedogt,
hij riep den schipper aen kant,
of hij meê varen mogt.
«Ja,» riep hij zeer vigilant.
Den hertog met kloek verstand
die heeft van blijdschap gekreten.
Maar in dit schip was den vijand,
dat heeft ni niet geweten.

Als zij kwamen aen 't land
en den leeuw wierden gewaer,
zij riepen gelijkerhand:
«Laet die felle beeste daer,
of wij zullen u niet inlaten!»
Dan sprak den hertog koen:
«Och vrieden, bij Gods genade!
den Leeuw zal u niet misdoen!»

Hij nam den hertog en de leeuw,
hoort mijn vermaen!
Hij voer hen over zee,
maer den duijvel, die vijan, kwam aen
dij den edelen hertog fier,
en riep met groot vergrouwen:
«Mijnheer, wat doet gij hier?
Uw vrouw zal morgen trouwen!»

Als den hertog heeft gehoord,
van zijn huisvrouw zulk vermaen,
hij wierd geheel gestoord
en sprak zeer onbekwaem:
«'k En kan 't gelooven niet!
Zij beloofde mij zonder ophouwen,
toen als ik wvan haer schied,
geen ander man te trouwen.»

Dan sprak den duijvel znood:
«Hertog, dat is immers waer.
Maer zij meint u lang dood,
dus heeft zij zonder vaer
een ander in haer zijn;
en zal u dat niet rouwen,
dat een ander om gewin
zal nemen uwe vrouwe?»

«'t Zoud mij verdrieten zeer,
wist ik die waerheid klaer.
Wat zoud 't mij baten, heer?
Ik ben te verre van daer,
ik en kan 't beletten niet,»
sprak hij, «hoort mijn bedien!
't Is mij een groot verdriet,
dat ik 't moet laten geschien.»

Den duijvel nae zijn begeer,
sprak: «Wat zult gij geven aen mij,
als ik u morgen vroeg, heer,
al slapende brenge vrij
te Brunswyk in de stad,
daer uw paleis is verheven.
Wilt dij beloven dat gij
uw ziel aen mij zult geven?»

Satan gefopt dankzij de leeuw

Den hertog met verstand
Sprak: «Mijn ziel geve ik niet,
't is al te dieren pand,
om ze te geven met vliet.
Nogtans is mijn begeeren wijs
om in mijn land te wezen,
maer mijn ziel van hoogen prijs
hoort toe den Heer geprezen.»

Den hertog heel verbaesd
heeft hem hier op bedogt:
of God mij gratie gaf,
dat 'k dan slapen mogt!
Den leeuw, dagt hij aldaer,
is mij trouw zonder staken
als hij wordt 't land gewaer,
zal ij geruchte maken.

Den hertog met vrees bevaen
sprak tot den Satan:
«Ik ben te vreê, wel aen,
maer den leeuw moet met mij gaen,
en gij zult mij beloven, ziet,
te brengen zonder ophouwen
en slapend zonder verdriet
voor 't paleis van mijne vrouwe.»

Den duijvel dagt: 't profijt is goed.
Hij heeft de reis aeenveerd.
Den hertog med kloeken moed
viel in 't slaep ongedeerd.
Dus meende den vijand, ziet,
zijn ziele kon 't volbrengen niet,
want de leeuw bleef hem getrouwe.

Op eenen korten tijd
was den duijvel over zee,
met den hertog geheel bevrijd,
maer den leeuw al met onvreê
al in zijn armen lag.
Als hij het land begonst te naeken,
heeft zonder verdrag
groot gerugt beginnen te maken.

Met zijn klouwen groot
heeft den leeuw gemaekt misbaer,
in 's hertogs aenschijn bloot
zeer gekrouwd smeten aldaer.
Den leeuw door liefde groot,
om zijn heer wakker te maken,
heefft hij al met zijn poot
geklauwd de hertogs kaeken.

Den hertog aldus zeer
wierd wakker op dat pas,
den leeuw nog langs hoe meer
met huilen en tieren was,
zoo dat den hertog ontsliep
al met groote vreezen,
dat hij met luide stem riep:
«O Heer, wilt mig genadig wezen!»

Den duijvel een regten schoft,
maer hij moest volbrengen gaen
't geet hij hadde beloft
aen den hertog, wilt verstaen:
te brengen van stonden aen
voor zijn paleis verkoren.
Had den leeuw 't niet gedaen,
's hertogs ziel die was verloren.

Thuiskomst

Den hertog was verblijd,
als hij was uit 't verdriet.
Hij heeft met grooten vlijt
Zeer neerstiglijk bespied,
vragende zoo overluid
naer zijne lieve huisvrouwe.
Elk zeide: «Zij is de bruid
en zij zal morgen trouwen.»

Als een bedalaer in rouw
ging hij met zwaer gepeis
met dezen leeuw getrouw
liggen voor zijn paleis.
Daer zag hij met verdriet
veel juffrouwen en heeren,
en niemand en kende hem niet,
't was voor hem groot verzeeren.

Het volk dat was besvreed
van dezen leeuw te zien,
elk riep: «Wat een groot beest!
Wilt van dezen bedelaar vliên!»
Zoo dat men hem van daer
vertrekken deed zeer zaene,
want de hertoginne aldaer
moest naer de kerke gaene.

Den hertog, hoort mijn bediên,
ging op de straete ras,
om de hertogin te zien,
die zijn huisvrouwe was.
Maer dentk eeens wat een rouw
leed den hertog zonder flouwen,
als hij zag da zijn eigen vrouw
met een ander heer ging trouwen!

D'hertoginne wierd getrouwe
met veel vreugden ras.
Den hertog zeer benouwd
dan in zijn zelven was,
en sprak vrij onbelaên
somm'ge heeren uitverkoren.
Elk hied hem voor een bedelaer,
niemand en wilde hem hooren.

Zijn kleêren dan aldaer,
helaes! en dogten niet,
want zij hadden zeven jaer
met pijn en zwaer verdriet
gedoold met groot geklag
te water en te lande.
Alzoo men weten mag,
't en was voor hem te schande.

Alsdan korts naer den noen
de maeltijd op 't beste was,
veel edelen waren toen
naer het feest op 't zelve pas.
Den hertog bleef alhier
met zugten en met kermen
om een dronk wijn of bier,
maer niemand wil hem ontfernen.

Hertog en hertogin herenigd

Maer korts kwam daer een heer,
en hij bad hem vriendelijk
en al om een dronk te eer
van den hertog van Brunswyk.
«Zeegt eens aen de bruid,»
sprak hij zonder verzeere,
«dat zij mij een dronksken zende
tot gedenkenis van haar here!»

Dek knecht met klaer beacheid,
die ging al op dat pas
en heeft de zael verbreid
aen de hertoginne ras:
«Mijn weerde vrouwe rijk,
daer is een man beneden,
ter eere des hertogs van Brunswyk
zoudt gij een dronk mih geven!»

De hertogin zeer koen
sprak met woorden in dit gespan:
«Dit wil ik geerne doen,
want dit was eens mijn man.
Helaes! die is nu dood,
God wil zijn ziel gedenken!»
En uit een schael van goud
gaf zij den man te drinken.

Den knegt sprak overluid
ten hertog zonder verdriet:
«Dezen wijn zendt u de bruid
voor een gedenkenis, zo ziet.»
Den hertog den wijn ontfing
en heeft van haren ring
met de schael haer weêrgezonden.

Als d'hertoginne fier
dit zoo zag in het gespan
en riep met groot dangier:
«'t Is mijnen eijgen man!»
Zij heeft zonder verzet
't stuk van den ring verheven,
d'een tegen d'ander gezet.
't Is vaast aen elkaar gebleven.

't Was een mirakel groot
van den almogenden Heere.
De hertoginne zeer benouwd,
die was zonder verzeere
van tafel opgestaen,
haren heere ging zij inlaten.
Den bruidegom was belaên,
hij mogt bli zijn bruid niet slapen.

Finale: de hertog en de leeuw vereeuwigd

Daer was een groot gekrijt
bij den bruidegoms vrinden,
die te vooren waren verblijd
en hin daer lieten vinden.
De hertogin met groot beklag
viel daar van haren zelven
als hij haar heere zag,
haer hert scheen t'overwelven.

Als een hertog fier
wierd hij aenstonds gekleed,
en zoo in alle kwrtier
voor een wondersaeke verbreed:
den hertog met bezwaer
zijn rijk weerom verworven,
maer korten tijd daer na
den hertog is gestorven.

Hoort, met wat liefde groot
den leeuw was nu bevaen.
Eens den hertog dood,
wilt den leeuw van hem niet gaen.
Als men 't lijk ter aerde droeg,
de beeste ging ook mede,
bleef op 't graf laat en vroeg
liggen met groot onvrede.

Met veel gehuil, geraes
bedreef hij grooten rouw,
de leeuw op 't zelvde pas
was zijnen heer getrouw,
hij en wilde eten of drinken niet,
niemand kost hem vermorwen,
en zoo met groot verdriet
ten leste is hij gestorven.

De hertoginne van Brunswyk
liet hem komen in 't openbaer
en schrijven en kronijk
en maken een schoon pilaer,
en bij 't graf stellen liet
met een leeuw daer op gesneden
ter gedagtenis, zoo men ziet
toto op den dag van heden.

Back to the lyrics page
Back to the home page